Skip to main content

Bij de waterpoort

Handel en ambacht in de middeleeuwen en de moderne tijd

Informatiepunt:
- Historisch pad "Waterpoort"; Oostelijke stadspoort "Waterpoort"

In de Middeleeuwen was
Schmallenberg een stad van ambachtslieden en kooplieden, maar tegelijkertijd hielden alle inwoners zich ook bezig met de landbouw en hielden ze vee. Bakkers, kleermakers, schoenmakers en wolwevers werkten hier en er zijn aanwijzingen dat er in 1273 en 1292 al smederijen in de stad waren. Buiten de stad werden molens geëxploiteerd (sinds 1416 de vollemolen "Auf der Lake", in het oosten van Lenne sinds de 11e eeuw de kloostermolen, de stadsmolen verder stroomopwaarts en andere molens). In 1560
vaardigde het stadsbestuur en de burgemeester een "Kauf- und Wandhausordnung" uit, volgens welke de stad een belasting eiste van de opbrengst van de omgebouwde textiel. Kort daarvoor hadden de kooplieden hun "Kauff- und Wandhaus" op de markt gebouwd. In 1625 gaven de lakenmakers en kleermakers zichzelf een eigen gildestatuut.
Ook in de 16e eeuw werden op de rivier de Lenne door water aangedreven ijzeren hamers gebouwd, die sikkels, zeisen, wapens, stromessen, schoffels en schubben produceerden. Deze productie bereikte zijn hoogtepunt aan het begin van de 19e eeuw. Rond 1800 beschikte Schmallenberg over 16 ijzerfabrieken en hamers en was daarmee na Olpe de grootste ijzerfabriek van het hertogdom Westfalen. In 1847 waren er nog maar 11 ijzer- en metaalfabrieken in bedrijf als gevolg van de toenemende concurrentie uit het Sauerland Brandenburg, de hoge kosten van grondstoffen en de opkomst van nieuwe verwerkingstechnieken.

Handel
De stad ontwikkelde zich tot een centrum voor lokaal marktverkeer, omdat het houden van een markt een gemeentelijk voorrecht was. De inwoners van de omliggende dorpen mochten geen handel drijven of zaken doen. Oorspronkelijk waren er zeven jaarmarkten in Schmallenberg, later (1575) drie. De ambachtslieden en kooplieden speelden een belangrijke rol als toeleveranciers voor de langeafstandshandel van de middelgrote en grote steden: Schmallenberg maakte deel uit van het Hanzeverbond als stad.
Voor de 14e eeuw kan in het Sauerland een niet onaanzienlijke handel over lange afstand worden aangetoond, die echter in de 15e eeuw is afgenomen. De eerste bronnen van bewijs voor een eveneens niet onbelangrijke migratiehandel dateren uit de 16e eeuw. De goederen waarmee de handelaren op reis gingen, waren lokaal geproduceerde hout-, ijzer- en textielproducten. Terwijl de naburige steden Medebach en Hallenberg zich ontwikkelden tot landbouwsteden, was er in Schmallenberg en Winterberg sprake van een continuïteit in de handel. Een van de redenen hiervoor is dat de landbouwomstandigheden in dit gebied relatief slecht zijn. Terwijl de ambulante handel in het midden van de 18e eeuw een aanzienlijke omvang had bereikt, verdween deze aan het begin van de 20e eeuw bijna volledig.

Straat "Op de Muur", 1ste helft van de 20ste eeuw

Man te paard in de straat "On the Wall".

Katholieke processie op Hemelvaartsdag van Wilzenberg

Bij de waterpoort met uitzicht op de Wilzenberg

Op de foto zijn de Schmallenberg, de molen aan de Lenne en het pad van de oostelijke poort duidelijk zichtbaar

Uitzicht vanaf de straat "Auf der Mauer" in de richting van de kerk; op de achtergrond het gedenkteken voor de gevallenen van de 1ste Wereldoorlog, voor 1961

1
Beste gasten!
Wij beantwoorden uw vragen over het Schmallenberg Sauerland en de vakantieregio Eslohe graag via Whatsapp tijdens onze openingstijden. Met een klik op het symbool rechtsonder bent u al een stap dichter bij uw ontspannende vakantie.